TOPAÇ VE “CHANDLER” YALPASI

CHANDLER YALPASI

Sevgili arkadaşlar be..

Kaftan sana çul pana
Çekinme açul pana
Vakit sahur olunca
Pakacağuz Çulpan’a
TS

(Çulpan = Venus gezegeni)

Ramazan sahuruna kalkanlar DOĞU yönüne doğru
bakıverseler, ay dedemizin hilâli yanındaki Venüs
(Çulpan) gezegenimizin muhteşem parlaklığını,
(“Magnitude”-4.55), hatta yanıbaşındaki Satürn (Zuhâl)
gezegenimizi saat 05:00’ten gün doğumuna kadar, bâd-ı hevâ (bedava) izlerler ki, kamaşmadık göz kalmaz, oruç moruç da katiyyen bozulmaz.

Dünyamızın ekseni
Kız severim pek seni
Sarılmaya doyamam
Yaşım bulsa sekseni
(TS)

Tarsus sancağında tıfıl (çocuk) iken, “ah ulan bir buğday
döven çıksa da ‘hık’ desek” diyerekten dönendiğimiz
sıralar.. “topaç” nam oyuncağa tüm Tarsuslu’lar gibi
biz dahi “fırıldak” der idik. Cümle veled (erkek çocuk), fırıldağını
istediği boyda ve boyada, dülger çarşısında özel
olarak “çektirir” idi ki, zamanımızın evladı (veletleri)
bu zevki katiyyen bilemezler.
Topacımız hafif olsun diyerekten çivi deliğine bir
tutam PAMUK, sinek gibi vizildasın diye bir adet KARA
SİNEK, gelin gibi süzülsün için de bir parça GELİN
TELİ tıkıştırır, marangoz abi ise sivriltilmiş nal
mıhını bu malzemenin üzerine, zırppadak çakıverir idi.

Topaçtır, kaytandan boşaldıkta, vızıldıyaraktan bir
dönerdi ki, ister yerde bırakır, ister tabançamıza
(avucumuza) alır, gelin gibi süzülüp vızıldayışını
sırıtaraktan izler idik. Fırıldak yavaşlarken önce
hafif yalpalı döner, yavaşladıkça yalpa artar, az
sonra da yere yıkılıp kendinden geçiverir idi.

Sevgili dünyamız dahi, yavaşlayan fırıldak misali,
ekseninin kutup uçlarında hafiften yalpalamaktadır ki,
ahacık bu yalpa 1810 yılında Seth Chandler tarafından
keşfedildiğinden, ister istemez, “Chandler wobble” (CHANDLER YALPASI) tesmiye olunur (isimlendirilir). 

Kutuplarda 3-15 metre yarıçapındaki bu
yalpa, ekvatorumuza futbol sahası boyunda
yansıdığından, Ekvator, adlı ülkede, turistlere yutturulan, “aha şimdicik bir ayağın kuzey, ahacık ötekisi güney yarım kürede” diyerekten resim çeken Ekvator bezirganlarının ipleri çoktan pazara çıksa gerekir.

(Arkadaşım Yücel’in Uganda’da güya bir ayağı kuzey, diğeri güney yarımküresinde dikilir iken unutulmaz sûreti.)

yucel

Ekimizde arkadaşımız Tony Licata’nın Büyük Orion bulutsu (“nebula”) görüntüsünü göndermekteyiz ki Hubble teleskopu görüntüleri kaç para. 

Bir diğer arkadaşımız Jeff Thrush ise aydedemizin “Clavius”kraterini bir görüntülemiş ki, az bir gayret etse, töbeler olsun, aya inen astronotların ayak izleri de görünüverecek.

Kahkahayla kullanın.

Gözleriniz de hep yükseklerde olsun

Fakir-i pür taksir

Timur

ORION TONYAY JEFF

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s