Category: KONUK YAZARLAR

DOKTORUN TELESKOPU

Yetmişine merdiven dayamış, ama o merdivene çıkmamak için var güçleri ile direnmekte olan, biz kolej arkadaşları tarafından “Müneccim-i Ekber”lik payesine layık görülmüş bir arkadaşımız var.  Doktor olan bu arkadaşımızın aslında müneccimlikle falan hiçbir alakası yoktur. Astronomi konusunda  zır cahil olanlarımızı aydınlatabilmek amacı ile zaman zaman Ülker yıldız kümesinde yer alan “Yedi Kandilli Süreyya”ya “Yedi Kız Kardeşler” de denildiği gibi, çıplak gözle görülebilecek gezegenlerin nasıl net görülebileceği vesaire gibi bilgiler verir,  ne olduğunu pek çözemediğimiz siyah zemin üzerine rengarenk pırıltılar serpiştirilmiş gökyüzü fotoğrafları gönderir, “Galaksi”yi bir telefon modeline verilen isimden öte bilmeyen bizlere “Andromeda”nın, Orion’un ne olduklarını açıklamaya çalışır durur.  Kısacası, kehanette filan bulunmaz ama yine de bazı “mülevves” arkadaşlarımız tarafından biteviye  “Müneccim-i Ekber” tabiri ile iğnelenir.   

Rivayet olunur ki bu arkadaşımızın gökyüzünü inceleme merakı “Asuman” nedeni ile başlamıştır.  Asuman???   Arkadaşımızın onbeş yaşında olduğu yıl, İzmir’den gelip yüz adım kadar uzaklıktaki bir eve kiracı olarak yerleşen komşunun, kendisinden birkaç yaş büyük olan kızlarının adıdır Asuman.  O devirde evler bahçeli olduğundan ve arada başka ev de bulunmadığından, arkadaşımın karşı pencerede arz-ı endam eyleyen bu sarışın dilberi fark etmesi uzun sürmez.  Asuman ailenin tek çocuğudur. Bu genç kızın en büyük merakı ise, ana-babasının kendisini evde bırakıp sinemaya, gezmeye, komşu ziyaretine filan gittiği gecelerde, annesinin elbiseleri ile kendi kendine defile düzenleyerek vakit geçirmesidir.  Her neden ise, odasının pencere perdelerini de hep açık unutarak(!) yapar bu defileleri.  Kızın bu hatası(!) arkadaşımız tarafından da fark edilir edilmesine de “Hey, kapat şu perdelerini, göz zevkimi bozuyorsun! ” diye bağıracak hali yok ya!   Üstelik, bu defileleri izlemesi zamanla alışkanlık haline de gelir o zamanki kolej talebesi müstakbel hekimimizin.  Gelir gelmesine de, o zamanlar Tarsus’ta nadir rastlanan bir ten rengine sahip o cins-i lâtifi yüz adım öteden izlemek tatmin etmez olur onu.  Zira, hayaller de kurulmaya başlanmıştır artık.  Farz-ı mahal, ertesi gün Asuman ile yolda karşılaşmıştır.  

“Bi dakka bakar mısınız hanımefendi?” der.

“Buyurun ne istediniz?  Tanışıyor muyuz?”

“Ben şu karşıdaki  evde oturan komşunuzum.  Asiviral’iniz var mı? 

“Asiviral mi?  O da ne ki?

“Dudaklarınız için uçuk ilacı!”

“Ne alaka?”

“Az önce ‘Ne istediniz?’ diye sordunuz ya…  Ne istediğimi söylersem uçuk ilacına ihtiyacınız olabilir diye yani…”

                                     (ANKARA’DA PARASIZ KALINCA : KIZILAY’DA ASTRONOMI)                                       

Yok, yok olmadı.  Böyle bir cıvık espri belki de çok güzel sonlanacak olan bir aşk romanını başlamadan bitirir.  O halde en iyisi muhavereye şöyle başlamalı 

“Tesadüfen sizi elbise denerken gördüm. Diğer renkleri de güzel taşıyorsunuz ama turkuaz rengi size çok yakışıyor,  güzelliğinize güzellik katıyor!”

“Ay gerçekten mi?  Teşekkür ederim!  Ama nasıl görebildiniz ki?”

Neymiş?   Demek ki daha yakından görmek gerekiyormuş!  E, nasıl becerecek bu işi?  Her defile gecesi kızın penceresinin önüne demir atmak suretiyle değil  herhalde.  Neyse, aradığı çare önüne çıkıverir bir gün.  Kalem almak için uğradığı Seher Kırtasiye’nin  sahibi beysbol sopası boyutlarında beyaz bir teleskop getirtmiş, vitrine koydurmuştur.  (Bakın, Tarsus’ta okuyup da “Seher Kırtasiye ve Selçuk Togo Abi’yi tanımıyorum” demeyin, sizi bu ülkeden sürerler haa..!)  Her ne kadar asumanı izlemeye yetersiz olsa da, Asuman’ı izlemeye yeterli olabilecek olan bu teleskop arkadaşımızın sahip olmak istediği tek nesne haline dönüşüverir o anda.  Öyle ki, kalem almak için girdiği dükkandan kalem yerine raptiye alır  ve sınava ödünç kalemle girmek zorunda kalır!  Ama olsun, teleskopun fiyatını öğrenmiştir ya!  Fakat önemli bir mesele çıkmıştır karşısına şimdi;  o teleskopu almak için bir yıllık harçlığı bile kafi gelmemektedir!  Neyse, günlerden bir gün cesaret edip Selçuk Abi ile pazarlığa oturur ve ilk taksitini hemen ödemek suretiyle yirmi ay taksitle aldığı o teleskopu götürür odasının “defile penceresi”ne kurar.  (Bu günlerde yüzlerce aya kadar uzatılan taksitli alışveriş sisteminin ülkemizde bu olaydan sonra başladığına inanılmaktadır).

Neyse,  zor da olsa akşam olur nihayet.  Ama gel gör ki o gece defile yoktur!  Yine de müceddet aletinin ucunu perde aralığından çıkartıp Asuman’ın odasını hedefler.  Teleskop umduğundan daha güçlüdür, öyle ki, kızın masasının üzerindeki pelüş kediciğin bıyıklarını bile saymak mümkündür artık.  Sevincinden yüreği çiftetelli oynamaya başlar. Artık Asuman’ın defilesini yakından izleyebilecektir ve bir gün karşılaşırsa ona neyin yakışıp neyin yakışmadığı konusunda ahkam kesebilecektir.  Belki bu sayede ünlü bir modacı bile olacaktır gelecekte.  Niçin olmasındır yani?

 Defile ancak üç gün sonra, yani gelen ilk Cumartesinin gecesi başlayabilmiştir.  Tabii ki kızın perdeleri her zamanki gibi sonuna kadar açıktır, da,  arkadaşımız (uzayıp kısalan aletinin fark edilmemesi için) kendi perdesini biraz kapatmıştır.  (Lan ne zevzeksiniz be? Yahu şimdilerde ilkel sayılan o aletin iç içe giren boğumlarını ileri geri iterek, yani  “teleskopun boyunu” uzatıp kısaltarak,  net görünüm sağlamak gerekirdi o zamanlar.  Ne fesat adamlarsınız be?  “Alet” dediysek)

 Kız önce sarı bir elbise ile görünür pencere önünde.  Göğsündeki küçük lale figürü bile seçilebilmektedir artık.  Ne de yakışmıştır  haspaya!  Bizimkinin  “Lan Asuman da amma asumanmış  (ASUMAN = GÖKYÜZÜ)   yani haaa…” diye içi cızlarken kız, bir başkası ile değiştirebilmek için, üzerindeki elbisenin  omuz askılarını aniden aşağı indirmez mi?  

 Üryan geldim gene üryan giderim

Ölmemeğe elde fermanım mı var?

Azrail gelmiş de can talep eyler

Benim can vermeye dermanım mı var?

                                          (MÜNECCİM’DEN TELESKOP DERSİ)

Her ne kadar anadan üryan olarak tezahür etmemiş olsa da, kızın iç çamaşırlı hali arkadaşımızın içini gıcıklamaya yetmiştir.  Artık renge, desene, elbise şekline filan boş vermiştir moda uzmanımız.  Varsa yoksa elbise değiştirme sahneleridir seyredilmesi elzem olan!

 Eee, bizimkisi  Türk filmi ya…   Oda kapısının dışında ayak sesleri duyan arkadaşım, daha ilk işinde “Cürmü meşhut” yakalanmamak için,  aletinin ucunu hemen aşağıdaki Asuman’dan yukarıdaki asumana çevirip “Gök yüzündeee yalnız gezeeen yıldızlaaarrr….” diye bir şarkı ünneme başlar ve güya yıldızları temaşa eder. 

Çat kapı pederi içeridedir.

 “Ne o, sesin sedan çıkmadı bu akşam?  Ne halt etmektesin?”

Arkadaşım nutku tutuk bir vaziyette, omuzlar yukarıda boyun içeri kaçık bir pozisyonda, masum masum, bir eliyle teleskopu diğer eliyle gök yüzünü işaret eder.

“Yıldızlar sesten ürker diye mi korkuyorsun?  Konuşsana oğlum!” diye gürler babası,

 “hem sen bunu nereden buldun, söyle bakalım?”

“Taksit… harçlık… astronomi dersi… Selçuk Abi…kem… küm….”

“Peki bu cihaz bulutların ötesini de gösteriyor mu?”

“Yoo…”

“Ulan o zaman bu bulutlu havada hangi yıldıza bakıyorsun sen?”

Havanın açık mı kapalı mı olduğunun farkında bile olmayan, aklı sadece teleskop aletine temerküz etmiş olan hazırcevap arkadaşım:

“Zaten ben de bulutların açılmasını bekliyordum.” der ama  zılgıtı da yer:

“Allahıma saabiriiiynnn…  Biz ‘izan’ dedik, bu oğlan ‘uzan’ anlamış meğer!

 Boy uzamış da, akıl Allah bilir nerede?”   

 O anda kız defileyi bitirip odasının ışığını söndürmüştür ve,  zamanlama tesadüfen denk düştüğünden, baba  Asuman’ı fark edememiş, bizim esas oğlan da böylece  yırtmıştır “dikizci” damgasını yemekten.  Amma velakin, biraz sonra bulutlar gerçekten açılmaz mı?   Ucu gök yüzüne dikili duran teleskoptan son bir defa bakan arkadaşım da ay dedeyi ilk defa o gece yakından görmez mi?

                                                  (MİCHİGAN’DA AYDEDE)

Gözümüzün hep yükseklerde olmasını  dileyen bu arkadaşımız, bu olaydan sonra artık gerçekten ulvi hislerle, o meçhul ve gizemli aleme dalmış gitmiştir.  Üstelik Asuman’ı seyrederken, o gece baba korkusu ile ön ucunu alelacele yukarıdaki asumana çevirmiş olduğu o “emektar alet”inin de bu güne kadar hiç yere bakmadığı sanılmaktadır.  

                              MİCHİGAN’DA ORİON YILDIZ KÜMESİ VE TELESKOP KEDİSİ

Dirilirler dirilirler gelirler                                                                            

Huzur-u mahşerde divan dururlar

Harami var diye korku verirler

Benim ipek yüklü kervanım mı var ?

(Karacaoğlan)

Adil Karcı – 05 Aralık 2014

                          MICHIGAN’DAN NGC 4565 ; İĞNE GÖKADASI 

                          (“NEEDLE GALAXY”) KIRK MİLYON IŞIK YILI UZAKLIKTAN                           GÖRÜNTÜLEYEN JEFF TRUSH                                                                                                                                    

Arkadaşım Adil’den Hyperthymesia

KÜÇÜK ADAM

Yazıhanemin bulunduğu iş hanının tek çaycısı Şehmuz açık duran kapımı tıklattı, kapının eşiğinde durup büronun içinde bir şey arıyormuşçasına gözlerini gezdirdi ve:

 –       Kusura bakma abi, Küçük Adam hala burada mı diye bakmıştım da… dedi.

 İşletmeci olarak mezun olup askerlik görevimi tamamladıktan sonra bir müddet İncirlik Hava Üssünde Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri olarak çalışmış, ama idealimdeki iş olan ihracatçılığı yapmak amacı ile İncirlik’teki işimden ayrılıp Adana’nın o zamanlar tek büyük postanesi olan Merkez Postanenin (ki artık en büyük olmasa da hala Büyük Postane olarak bilinir) bitişiğindeki altı katlı bir iş hanında  büro kiralayarak iş hayatına atılmıştım.  Her katta tek odalı beş küçük bürosu olan bu iş hanının benim bulunduğum üçüncü katında iki muhasebeci, bir telefon tesisatçısı, bir müteahhit ve bir de ben vardım.  İçeride olalım veya olmayalım, iş hanının açık olduğu saatlerde işyeri kapılarımız hep açık bırakılır, o an hangimiz yazıhanemizde isek, dışarıda olan komşumuzun sekreterliğini yapar, telefonlarına bakar,  gelenine gidenine göz kulak olurduk.  Bu nedenle sekreter ya da yardımcı çalıştırma ihtiyacımız pek yoktu.  Muhasebecilerin yanında çalışan biri kız biri erkek iki genç  de hepimizin dışarıdaki götür-getir türü işlerimize koşarlardı.  Çevredeki lokanta ve kebapçılardan getirttiğimiz öğlen yemeklerini genellikle birimizin yazıhanesinde toplanıp birlikte yerdik ve sohbet faslından sonra işlerimizin başına dönerdik. 

 Yakın arkadaşlıktan öte, bir de birbirimizin kardeşi, abisi olmuştuk.  Neden mi?  Çünkü postanenin telefon santralında çalışan bütün kızlar hepimizin ortak kız kardeşlerimizdi de ondan!  Yüzlerini görmediğimiz onlarca kız kardeşlerimiz, ablalarımız vardı!  O yıllarda şehirlerarası telefon görüşmesi yapmak için önce “03” ü arayıp görüşmek istediğiniz telefon numarasını yazdırmanız ve bağlantı kurulana kadar da sabırla beklemeniz gerekirdi.  Bağlantıda gecikme olunca, durum sorgulaması için, arayacağınız numara “06” idi.  Görüşmeyi bir an önce yapabilmek için:

–       Şennur bacım yaa, dört saattir bekliyorum, ne olur şunu bağlayın artık yaaa…

–       Raziye ablacım, sabahtan beri bekliyorum, sıram gelmedi mi artık be? şeklinde, bağlantı sağlanana kadar on-onbeş defa santralı aramak gerekebilirdi.  Yüzünü hiç görmediğimiz santral memurelerinin hepsini seslerinden tanır olmuştuk.  Daha kız “alo” der demez:

–       Merhaba Hülya bacım, bi daha baksana şu bizim sıraya, demin üçüncüydüm ama bir saattir hala sıram gelmedi.

Onlarca santral memuresinin çalıştığı salon postanenin en üst katındaydı.  Santralın pencereleri tavana yakın olarak yüksekte yapılmamış olsa, bizim pencerelerimizden o bacılarımızı rahatlıkla görebilirdik, seslensek sesimizi duyurabilirdik. Mesafe olarak onlara o kadar yakındık aslında. 

Postanenin zemin katında, hemen girişin sağında posta kutuları bölümü vardı.  “Postanenin bitişiğinde işyeri olan insanların posta kutusuna neden ihtiyacı olabilir ki?” diye düşünebilirsiniz.  Posta kutusu sahibi olan firmalara daha fazla itibar edildiğine inanarak, ve biraz da havamız olsun diye, her birimiz birer posta kutusu kiralamıştık.  Küçük küçük posta kutularının üst üste sıralanması ile oluşan bir duvar düşünün.  İşte ana kapıdan girince sağda posta kutusundan oluşan öyle bir duvar vardı. Dışa bakan tarafta kutuların kilitli kapakları vardı ama görevliler gelen zarfları kolaylıkla yerleştirebilsinler diye iç yönde hepsinin arka tarafları açıktı.  Bu posta kutularından oluşan duvarın orta yerinde, göğüs hizasında, küçük bir pencere deliği bırakılmıştı.  Zira, gelen zarflar veya koliler posta kutusuna sığmayacak kadar büyük ise, posta kutunuza bırakılan bir not ile bunu öğrenir, bu pencereden içeriye seslenir, görevliye ihbar kağıdını verip gönderinizi pencereden teslim alırdınız.  Posta kutusu servisinde iki kişi çalışırdı.  Pencereye eğildiğinizde bu çalışanlardan bir tanesinin sadece belden aşağısını görebilmenize rağmen diğerinin tüm bedenini görebilirdiniz!  Minyatür bir adamcıktı o ikincisi.  Zannettiğiniz gibi başı, eli, kolu, bacakları birbiri ile orantısız bir cüce filan değildi bu şahıs, basbayağı boyutları küçültülmüş normal, yakışıklı, bir adamdı.  Boylu poslu değildi ama çok  bakımlıydı ve karizmatikti.  Her zaman takım elbise giyer, açık mavi veya beyaz renkli gömleği jilet gibi ütülü olurdu ve kravatsız da gezmezdi.  Yandan ayırarak taradığı dalgalı siyah saçları zeytin yağı sürülmüş gibi pırıl pırıl parlardı.  Çocuk zannetmesinler diye olsa gerek, göze hoş görünen bir de bıyık bırakmıştı.  Yaşını pek göstermiyordu ama dikkatlice bakıldığında kırkı aşmış olduğunu anlamak zor değildi

Her zaman gülümseyerek bakan bu sevimli adamın adını  “Küçük Adam” koymuştuk.  

Kendi görevi olmasa da, posta kutularımızı uzunca bir süre açmayı ihmal etmemiz sonucu biriken mektuplarımızı kutulardan çıkartır,  öğlen paydosunda bize getirir, yazıhanelerimize dağıtırdı.  Yemek davetimizi her zaman kibarca geri çevirir, ara sıra bizimle bir çay içerdi.  Çok iyi bir dinleyici idi.  Gerekemedikçe sohbeti bölmez, boş laf etmezdi.  Birkaç gün yanımıza uğramayacak olsa kendisini merak eder, birisini postaneye gönderir baktırırdık ne oldu diye.  Kısacası alışmıştık ona.   On yaşındaki bir çocuğunki kadar olan boyu ile alay etmek aklımızdan bile geçmezdi.  Üstelik,  kazara ağzımızdan kaçıracağımız bir sözcükten dolayı incinmesin diye de onun yanında konuşurken kelimelerimizi dikkatli seçerdik.  “Siz”li “biz”li ve saygılı konuşmalarımızdan kendisi de çok hoşnut olmalıydı ki, hiçbirimize mektup gelmemiş olsa bile  zaman zaman uğrar, hatırımızı sorar, en müsait olanımızın odasında çay ikramımızı kabul ederdi.

İşte Şehmuz’un kendisini sorduğu  gün benim odama gelmiş, masamın önündeki misafir koltuğunda oturmuş, fotoğrafçılık ile ilgili konuşmamı can kulağı ile dinliyordu.  Şehmuz’un kapıdan bakıp onu görmesi mümkün değildi, zira Küçük Adam kapıya arkası dönük oturuyordu ve yüksek arkalıklı döner koltuğun içerisinde kaybolmuştu.  “Sus, kendisi burada, daha fazla konuşma” işmarı olarak kaş göz oynattıysam da Şehmuz durumu çakmadı ve:

–       Küçük Adam’a bir şey soracaktım.  Az önce çay getirdiğimde buradaydı, çabuk gitmiş demek.  Neyse, birazdan yanına uğrar orada sorarım, diye sürdürdü konuşmasını.

Küçük Adam oturduğu döner koltuğu kapıdan tarafa çevirdi ve Şehmuz’a içtenlikle gülümseyerek:

–       Buradayım Şehmuz Bey, sor ne soracaksan.  Afallayan Şehmuz:

–       Abi sen burada mıydın? Kusura bakma ya, yani öyle demek istemediydim.

–       Neydi soracağın, onu söyle.

–       Benim olmayan bir posta kutusu numarasını adres olarak yazsam, mektup bana ulaşır mı diyecektim.

–       Tabii ulaşır.  Kutuyu kim açarsa mektubunu alır, sana verir. Seni tanıyorsa tabii.

–       Sağol abi. Yaa, bak kusura bakma ağzımdan kaçtıydı demin…, diye lafı geveliyerek kıpkırmızı olan yüzünü yere eğip gitti.

Küçük Adam yüzünden hiç silinmeyen sıcak gülümsemesi ile bana döndü:

–       Çoktan alıştım bunlara Adil Bey, beni hiç rahatsız etmiyor artık.  Zira gerçek bu. Boydan nasip alamamışım işte.   Gerçeği söyleyene de kızılmaz ki!  Bana “Selvi Boylu” deseydi, bak o zaman bozulurdum.

Küçük Adamın bizim iş hanına bundan sonraki gelişi bir veda ziyaretiydi.  Kattaki bütün yazıhanelere uğramış vedalaşmış ve en son benim büroma gelmişti.  Ankara’ya nakledilebilmek için yaptığı atama başvurusunun kabul edildiğini söyledi.   Beraber yaşadığı dul annesini alıp gidecek ve başka bir şehirden Ankara’ya tayin edilmiş olan  öğretmen kız kardeşi ile hep beraber orada yaşayacaklarmış bundan böyle.  Üç kişiden oluşan ailesinin artık hep bir arada olacağı için mutluydu ama alıştığı ve çevre edindiği bu şehirden ayrılmak da ruhunda bir burukluk yaratmıştı belli ki.  Her zamanki gülümsemesinde  bir hüznün varlığı hissediliyordu ilk defa.   Hani “dokunsan ağlayacak” derler ya, işte aynen öyle.  Tekrar Adana’ya yolu düşerse mutlaka bizi ziyaret edeceğine söz vererek ayağa kalktı, tam kapıdan çıkıyordu ki beni görmeye gelen müzisyen arkadaşım Erdoğan ile karşılaştılar.  Meğer tanışıyorlarmış.  Birisi yukarıdan aşağıya, diğeri aşağıdan yukarıya doğru birbirine bakarak kapı eşiğinde sohbet ettiler bir müddet, sonra Küçük Adam asansöre doğru yürüdü, gitti.

–       Ne arıyor bu Gıllik Şef senin burada? diye sordu Erdoğan.

–       Kim kim?   Gıllik Şef mi?

–       Biz ona kısa boylu diye Gıllik Şef deriz, Adana Musiki Cemiyetinde koro şefidir.  Sen nereden tanıyorsun bu adamı?

–       Postaneden, dedim.

Arkadaşımla kapı önündeki konuşmamız yazıhane komşularımın da ilgisini çekmiş olmalı ki odalarından çıkıp etrafımızda halkalandılar.   Hepsini içeriye buyur edip birer çay söyledim. Yeteri kadar oturacak yer olmadığından, birkaç tanesi tekerlekli koltuklarını da sürükleyip geldiler büroma. Bize göre konu “Küçük Adam”, Erdoğan’a göre ise konu “Gıllik Şef” idi.

–       Böyle kısa mısa olduğuna  bakmayın, dedi Erdoğan, değerli bir koro şefidir o ve de birkaç tane güzel bestesi var.  İyi de ud çalar.

–       Yahu ud dediğin alet kendisinden büyük, nasıl çalabiliyor ki?

–       Udunu özel olarak İzmir’de yaptırdı, zenne (kadın) udundan daha da küçük.  Ama hem udunda hem kendisinde bir ses var ki, sormayın!

–       Bu bizim Küçük Adam’ın mı?

–       Dedim ya, Gıllik Şef’in , yani sizin Küçük Adam’ın.

–       Çok da kibar ve efendi birisiydi yaaa… dedi arkadaşlardan birisi.  Diğeri lafı aldı:

–       Evet valla, küçük büyük herkese saygılıydı.  Hiç “sen” dediğini duyanınız var mı? Bir diğeri:

–       Allah için çok değerli bir insandı.  Gittiğine üzülmedim desem yalan olur.

–       Ben de üzüldüm.  Her gün yanıma gelse sıkılmazdım

–       Yaa,  bana uğurlu gelirdi bu adam be!  Hangi gün onu görsem işim rast giderdi.

–       Bir de çok alçak gönüllüydü ki sormayın.  Bak bu güne kadar hiçbirimize koro şefi olduğunu söyleyip de övünmedi.

–       Muhteşem bir insandı arkadaş, ben onu bunu bilmem…

Herkes bizim Küçük Adamı göklere çıkartıyor, övüyor da övüyordu.  Nice sonra aklıma geldi, ortaya sordum:

–       Yaa bakın hele, asıl adı neydi bizim Küçük Adam’ın?

Hemen cevap verecekler sandım, ama yanılmışım.  Uzunca bir sessizlikten sonra Erdoğan:

–       Nuri mi Nurettin mi öyle bir şey olacaktı.  Bir kere sormuştum ama valla unuttum.

–       Ya ben de duymuştum ismini, dedi muhasebeci Mustafa, ama Nuri filan değil de sanki Hüsnü ya da Hüsamettin gibi bir şeydi.

Yarım saattir Küçük Adam’ı göklere çıkartan bizler “adını bilmiyorum” diyemiyoruz,  ha bire isim yakıştırmaya çalışıyorduk adamcağıza.  İşin gerçeği şuydu ki, kaç yıldır tanışmamıza rağmen, bir gün bile adama “Adınız ne?” diye sorma zahmetine katlanmamıştık!

Muhasebeci Mustafa bütün yarış atlarının yabancı isimlerini, ana babalarını, jokeylerini, aprantilerini, seyislerini isim ve soyadları ile bilirdi. Muhasebeci Hayrettin, adını hiç duymadığımız yüzlerce politikacının sülalelerini sıralardı bize.  Müteahhit Turgut yerli yabancı filmlerin baş rolden figüranına kadar olan bütün oyuncularının adlarını hatasız yazabilirdi.  Bütün lig takımlarının kadrolarını, antrenörlerini, menajerlerini saymak telefoncu Haluk’un uzmanlık dalıydı. Ben ise yaşayan ve yaşamayan bütün meşhur fotoğrafçıları ad, soyad ve yaşadığı şehir adları ile söyleyebilirdim gerektiğinde.  Yani hepimiz yüzlerce insanın adını öğrenmiş ve ezberimizde tutabilmiştik de bir tek  kahramanımız olan Küçük Adam’ın gerçek adını öğrenmeye tenezzül etmemiştik!  Zira, lafla kendisini devleştirmiş olsak da, sonuçta “küçük bir adam” olmaktan öteye geçirememiştik onu gözümüzde…

Adil Karcı – 30.10.2014

REYHAN  

Hani avucunu kepçe gibi yapar da baş aşağı çevirip çocuk başı okşarsın ya, işte aynen öyle sağ avucumu  yumup oturduğum masanın kenarında duran, antik Yunan desenleriyle süslenmiş, alt yarısı mavi sırla kaplı toprak saksıdaki  reyhanın yaprakları üzerinde gezdirerek  biraz koku topladım ve daha sonra avucumu burnuma kapatıp uzun uzun soludum.  Çocukluğumdan beri severdim reyhan kokusunu.

–       Vay, dediğim saksıdaki reyhana, bugün muhteşemsiniz Reyhan Hanım!

–       …….

–       Ne o, iltifatımı beğenmediniz mi?  Yoksa size Reyhan değil de Fesleğen,  ya da Sinekkanadı diye mi hitap etmeliydim?

Bu bitkiye verilen birleşik isimleri kafamda ayrıştırmaya çalıştım.  Reyhan, yani “rey” ve “han”.  Ne alaka?  Ya Fesleğen’e ne demeli?  “Fes” ve “leğen”?   “Fes şeklinde bir leğen” demek istememişti herhalde bu ismi koyanlar.  Kulağa hoş gelmese de, en alakalı isim Sinekkanadı olabilirdi, zira bitkinin yaprakları sinek kanadını andırıyordu biraz.  Merak bu ya, üstelik teknoloji de avucumuzda, emrimize amade ya artık, cep telefonundan internete girdim, araştırdım.   Evet, bu üç isim de aynı bitkiye aitti ama Reyhan Arapça kökenliydi, “güzel rızık” manasınaydı. Fesleğen ise Yunanca kökenli olup “kraliyet” anlamına geliyordu.  Çeşni katmak üzere kuru veya taze olarak yemeklere konulan bu bitki meğer nice hastalıklara da iyi geliyormuş!   Öğrenmiş oldum.  Kapattım elimdeki telefonu ve döndüm Reyhan Hanım’a:

–       Bak gördün mü?  Sana “Reyhan” dedik, “Hanım” dedik, tenezzül buyurup  cevap vermedin!  Tabii, burnun büyüdü de ondan!  Şimdi cicili-bicili özel saksıya dikilmişsin ve her gün sulanıp okşanıyorsun.  Unuttun o zeytin yağı tenekelerine dikilip de haftalarca suyu zor bulduğun günleri değil mi?  Yaprakların toz topraktan görünmezdi be!  Ne idiğü belirsiz bir bitki olarak ya bir bahçe kenarında, ya  bir kerpiç evin kuytusunda kurur giderdin ve adın da “sinekkanadı” olmaktan öteye geçemezdi.  Hani var ya, o eski Türk filimlerinde… hani fakir bir temizlikçi kız bir gün keşfedilip meşhur bir şarkıcı olur da sonra öz babasını tanımazdan gelir ya?  İşte sen de aynen öyle olmuşsun.!

 Reyhan Hanım dayanamadı, patladı:

 –       Deli misin, mecnun musun, nesin?  Kes sesini de git artık başımdan be!  Koklama ayağına yatıp  saçımı-başımı darmadağın ettiğin yetmezmiş gibi…!

 Evet, ben gerçekten deli  olmalıydım aslında, Reyhan Hanım haklıydı.   Öyle ya, oturmuş telepati yolu ile bir çiçekle konuşmaya çalışıyordum! Ama dur hele, niye deli olaydım yahu?  Bak, sonunda konuşmuştu işte benimle!

 Konuşmacı olarak davet edildiğim bir tarım sempozyumuna katılmak üzere Adana’dan Antalya’ya gitmem gerekiyordu.  Bu  iki şehir arasındaki kıyı kasabalarında işim icabı görüşmem gereken kişiler olduğundan, araba ile yola çıkmış, her zaman olduğu gibi Alanya’da bir akşamlık  mola vermiştim.  Kaldığım otel şehir merkezinden Alanya kalesine çıkan yol üzerinde, marinaya hakim bir yamaçtaydı.  Otelin önündeki dar yolun deniz tarafında ise, sahilden bir apartman boyu kadar yüksekte, falez üzerine kurulmuş birkaç lokanta vardı.

 Alanya’yı daha önce gezmiş olduğumdan ve orada yapılacak bir işim de olmadığı için, güneşin henüz batmakta olduğu akşamın ilk saatlerinde bu lokantalardan birisinin yazlık bölümüne girdim,  oturdum.  Gün batımını seyretmek, hatta sarıdan bakıra dönen renklerle gökyüzünde oluşan o muhteşem tablonun fotoğrafını çekmek isterdim ama bu mümkün değildi, zira kalenin doğu yamacındaydım ve güneş çoktan bu tarafı terk etmiş, tepenin diğer yanında Akdeniz’in ılık sularında akşam banyosunu alıyordu.   Lokantanın ilk müşterisiydim.  O kadar erken gitmiş olmalıyım ki, daha garsonlar bile yoktu ortalıkta.  Eh ne yapalım, biz de oturmuş yanımızdaki Reyan Hanımla  yarenlik ediyorduk işte!

 –       Hoş geldiniz efendim!

 Bu ses Reyhan Hanım’ın az önce beynimde çınlayan cıvıltılı sesi değildi. Kafamı çevirip baktım,   siyah pantolonlu, yaz günü olmasına rağmen, uzun kollu beyaz bir gömlek giyinmiş ve de mor papyon takmış tıknaz bir garson, elinde sararmış bir sipariş bloknotu  ve  yarısı kırık bir kalemle başıma dikilmiş duruyor,  gözleri ile gülümseyerek benden cevap bekliyordu.

 –       Hoş bulduk, dedim.  Ana yemek için   vakit erken, benim adetimdir, meyve ve rakı ile başlarım.  Mevsim meyvelerinden bir tabak,  bir de ufak getirir misin?.

 Tertemiz olduğu besbelli olan beyaz masa örtüsünün  üzerine baş aşağı  olarak sıralanmış ayaklı bardaklardan birisini alıp düzgün şekilde oturttu,  yakınındaki buz dolabından çıkarttığı dışı terlemiş cam sürahiden  buz gibi bir su doldurdu ve “Hay hay efendim, meyvenizi ve rakınızı hemen getiriyorum , buz da istersiniz değil mi?” diyerek gözden kayboldu.  Yine kalmıştık Reyhan Hanımla baş başa!  Ama artık ne ben konuşuyordum ne de o cevap veriyordu,  zira  zorla başlattığım  muhabbetimiz garson tarafından katledilmişti bir kere!

 Kıyıya bağlı teknelere ve onların önleri boyunca gezinti yapan insanlara bakarak vakit geçirmeye çalışıyordum.  Gezinti teknelerinin kıyıya bağlı olduğu her demir halkanın yanında küçük bir masa vardı.   Masaların  arkasındaki çığırtkanlar önlerinden gelip geçenlere tekne turunun rotasını anlatıyor, broşür veriyor ve ertesi gün için müşteri toplamaya çalışıyorlardı. Uzakta oldukları için ne konuştuklarını  duyamıyordum ama, daha fazla yolcu alabilmek amacı ile,   kalkışını  en az yarım saat geciktireceklerinden şüphem olmayan tekneleri için “bizim teknede rötar olmaz, yarın sabah tam 10:00’da hareket”  diyerek müstakbel yolcularına güvence vermekle meşguldüler, eminim.

 Rakıdan aldığım ilk yudumun damarlarımda dolaşmaya başladığını hissettiğimde,  karşımdaki deniz manzarasının güzelliği, yüzümü serin serin okşamaya başlayan esinti  ve  Reyhan Hanım’ın ıtırlı kokusu  birlik olmuşlar, üzerimdeki yol yorgunluğunu alıp götürmüşlerdi. Ben “daha birkaç saat kimse gelmez buraya” diye düşünürken, koca lokantada başka bir yer yokmuş gibi, tam sağımdaki masaya tombul sayılabilecek, lacivert takımlı gençten birisi geldi oturdu.  Vakit öldürmem gerek ya, Reyhan Hanım da benimle artık konuşmuyor ya, göz ucu ile  incelemeye koyuldum yeni müşteriyi.

 Ellili yaşlara henüz ulaşmamış gibiydi.   Uzunca kesilmiş düz, uzun kahverengi saçlarını savura savura sağa-sola dönüyor, mavi mi yeşil mi olduğu belli olmayan gözleri ile kendisi ile ilgilenecek bir garson arıyordu.  Mesleği ile ilgili tahmin yürütmeye çalıştım ve, beraberinde getirdiği deri evrak çantası nedeni ile, avukat olduğuna karar verdim.  Medeni cesaretim biraz saha fazla olsaydı, bu adamı masama davet edip onunla tanışır, sohbet edebilirdim. Nice sonra gelen garsona bira ve çerez ısmarladı.  “İyi ki de tanışıp masama davet filan etmemişim, rakı içen bir adamın bu güzel manzaraya karşı oturup bira içen bir çaylak ile ne işi olabilir ki?  Müşterek hiçbir yanımız yoktur mutlaka!”  diye düşünerek paylaşmaktan vaz geçtiğim kendi yalnızlığıma çekildim.

 Ondan tarafa bakmamaya gayret ediyordum ama bu  adamdaki görünmez  tuhaflık dönüp dönüp dikkatimi yine ona yöneltiyordu.  Garsonun getirdiği soğuk biradan uzun bir yudum aldıktan sonra gömleğinin yakasını gevşetti, bayrak kırmızısı kravatını koparırcasına çıkarttı ve katlamadan ceketinin sol cebine tıkıştırdı.   Kravatın kalın ucu yarım karış kadar cepten dışarıda kalmıştı ve  tıpkı dilini çıkartmış bir zenci gibi bana sırıtıyordu.  Ne yazık ki hoşuma giden bu görüntüyü uzunca seyretme şansım olmadı, zira ikinci yudumdan sonra adam ceketini çıkartıp yanındaki sandalyeye astı.  Üçüncü yudumundan sonra da uzun kollu beyaz gömleğinin kollarını sıvadı.  Alkol alkoldür kardeşim, birada  az miktarda olan alkol  bile adamın baharını başına böyle vurdurur işte!

 Kıyıda dolaşan turistlere pamuk şekeri, balon, buzlu badem satarak geçimini temin etmeye çalışan insancıkları ve bu satıcıların peşinden ayrılmayan yerli malı çocukları seyretmeye dalmıştım ki sağdaki  masadan “yok yaaa, yeter yaaa!” diye bir ses geldi.  Önce başka birisi telefonla konuşuyor sandım.  Dönüp baktım, bizim tombul elindeki kalemi masaya vuruyor ve yüksek sesle kendi kendine söyleniyordu!  “Yeter lan yeter, bu son artık, oynamıyorum lan!”

 “Eh, normal, beni de bir akıllı bulmaz ki zaten!” diye içimden geçirirken, kendisine baktığımı fark etmiş  olacak ki, bana döndü ve:

 –       Haksız mıyım Allaanı seversen abi ya?   Bu naleti kaç yıldır oynarım, yahu altıdan vaz geçtik bir defa beş biliyim bari be, yok, yok, yok!  Bir kere dört bildim, sekiz on kerede de üç…. hepsi o kadar.    Buna yatırdığım parayı biriktirsem, Allaama kör bakiim, şimdiye sıfır araba almıştım! Oynamıycam artık.  Bitti!  Bi daha şu kuponları elime alırsam elim kırılsın!  Yetti be!

 Dikkat ettim, önünde bir tomar şans oyunları kuponu duruyordu.  Ne zaman çıkartmış masaya koymuş?, Ne zaman çekiliş sonuçlarına bakmış? Hiç fark edemedim.  Alkolün artırdığı medeni cesaretimle:

 –       İstersen gel beraber oturalım, hem yalnızlıklarımızı da paylaşırız, dedim.

 Sanki bu daveti bekliyormuş gibi tereddüt etmeden ayağa fırladı, önündeki yarısı boşalmış bira bardağını ve çerez kasesini kaptı, geldi yanıma oturdu.

 –       Abi ciddi söylüyorum, çok param gitti bunlara yaaa.  Bu akşam tööbe ettim, sen de şahitsin, işte  Allah da şahit, oynamıycam artık!

 Şans oyunları beni fazla açmadığından,  konuyu değiştirebilmek amacıyla çeşitli sorular sordum kendisine.  Yanılmışım, avukat değil serbest muhasebeci-mali müşavirmiş.  Her akşam iş dönüşü buradaki lokantaların birisinde mola verip bir iki kadeh atarmış.

 –       Abi hayat başka türlü çekilmiyor be, dedi ve işinden, eşinden dert yanmaya başladı.

–       Mükelleflere laf anlatamıyorsun.  Ay sonunda vergiler, sigortalar yatacak, “sen yatır Muharrem Bey, biz sana sonra öderiz”.  Ulan daha aylık ücretimi tahsil edemiyorum sizden, bir de verginizi ben mi yatıracağım be?  Hayır, bir iki kişi olsa neyse ama hemen hemen hepsi böyle… Evdekine gelince, o da ayrı bir alem.

 Gençlik yıllarında, turist gezdiren bu teknelerde yazları çalışıp okul harçlığı biriktirirmiş.  Teknelerde çalışan Salih adında bir de Diyarbakırlı arkadaşı varmış.  Bu Salih allem etmiş, kallem etmiş İsveçli bir turist kız tavlamış.  Birkaç kelimeden fazla  yabancı lisan bilmediğinden,  ülkesine dönen kızla ondan bundan yardım alarak  yazışmayı sürdürmüş.  Ertesi yaz kız yine Alanya’ya gelmiş ve Salih’le nikahlanmışlar.  Kız yine ülkesine tek dönmüş ama birkaç ay içerisinde vize işlemlerini hallettirip kocası Salih’i yanına aldırmış.

 –       Şimdi iki çocukları var ve mutlular, dedi Muharrem,  hem paraya pula kavuştu hem de o kavruk, gudubet Salih yakışıklı bir adama dönüştü İsveçte, üstüne üstlük  bülbül gibi de İsveççe konuşuyor, iyi mi?

Ahhh, ah, kimseyi takmayıp o oğlanın lafını dinlemeliydim…ahhh!

 Salih’in gidişinin ardından Muharrem de bir Alman turist kız bulmuş, sevgili olmuşlar.  “Altın saçlı, mavi gözlü ilahe” olarak tanımladığı bu kız çok istemiş, çok beklemiş ama bizimki ona bir türlü evlenme teklif edememiş.  Ana, baba, amca, dayı, komşular ne derler sonra?  “Gavur kızından kat’iyen gelin” olmaz demişler ve tutmuşlar  onu  annesinin köyünden bir kızcağızla baş-göz etmişler.  Evlendiği kız iyi huylu birisiymiş ama sadece karı-koca imişler, o kadar.   İnanç farkı,  bilgi farkı, zevk farkı, görüş farkı gibi nedenlerle gerçekten yakın olamamışlar birbirlerine bir türlü.

 –       Ne vardı şimdi şu manzarayı sevdiğim kadınla beraber seyredebilseydim?  Ne vardı şu zıkkımı paylaşıp da şimdi onunla beraber içiyor olsaydık?

–       Getir sen de karını buraya be  Muharrem, alışsın kızcağız.

–       Gelmez abi gelmez, insan içine çıkmaya çekinir, üstelik zinhar ağzına içki de değdirmez, günah ya!  Seyahate çıkalım?  Çıkmaz!  Denize girelim? Girmez!

Ben evde bir bira bile içemiyorum.  Eve içki soksam mutlaka boşanır benden.  Aslında boşanıp boşanmaması umurumda da değil ya, bakma, elini öper bir kız bir oğlan çocuğumuz var, ana-baba ayrı büyümesinler diye…

 Ne demiş şair Ali efendi?

 “Neşve tahsil ettiğin sagar da senden gamlıdır                                                                   Bir dokun bir ah işit kase-i-fağfurdan”.

Laflarken,  o ikinci birasını bitirmiş ben de ikinci kadehin dibini görmüştüm.  Sohbet her ikimizi de doyurmuş olmalıydı ki,  ne o ne de ben sıcak yemek ısmarlamadık.

İyice karanlık basmış, sahildeki rengarenk lambaların tümü yanmıştı artık.  Benim gözüm Muharremde,  onunki ise bir aşağı bir yukarı ağır ağır dans eden teknelerdeydi. Bilmem kaç yüzüncü, belki de kaç bininci defa,  “altın saçlı mavi gözlü ilahe”si  Muharrem’i alıp uzaklara götürmüştü yine, besbelli.  Daldığı hülyadan uyanmaya hiç niyeti olmadığını anlayınca dayanamadım:

 –       Kalkalım mı?  dedim.  Benim yarın daha epey yolum var da…

 Uykudan uyandırılan bir çocuğun mahmurluğu ile baktı yüzüme bir an,  ama  sonra aniden canlanıverdi ve telaşla:

–       Abi bi dakka,  şu masadaki kalemi alayım, kalkmadan bana 1’den 49’a kadar altı tane rakam yazdırsana…

 Adil Karcı – 11 Eylül 2014

DENİZ KOKUSU

Yirmi yıl kadar önce, çocukluğu oraya yakın bir köyde geçmiş olan bir arkadaşımızın önayak olması sonucu,  on arkadaş bir olup Adana’nın Saimbeyli İlçesine bağlı Ağsu (Aksu)  olarak ün yapmış buz gibi bir su kaynağının hemen yanındaki araziye tek tip evler yaparak küçük bir yayla oluşturmuştuk ve yaylamızın adını da “Aksu Yaylası” koymuştuk.  (Şimdi orası resmen kadastroya kayıtlı Aksu Mahallesi oldu).  Bundan on yıl kadar önce ise orada, sadece erkeklerin katılacağı, bir “hafta sonu bekarlar partisi”  yapmayı planlamıştık.  İlkbaharda açan çiçeklerin resmini çekmeye zamanım olsun diye de ben arkadaşlardan bir gün önce yaylaya gitmiştim ve her zaman uzaktan seyredip merak ettiğim karşı dağın tepesine tırmanmaya karar vermiştim.

Sabah erkenden sırtımda çanta, boynumda fotoğraf makinesi,  ayağımda spor ayakkabı  ile düştüm yola.  Yol az eğimli iken önce yürüyüş kolay gelmişti  ama biraz sonra patika  dikleşince  tepeye çıkmanın o kadar da kolay olmadığını anlayacaktım.  Neyse ki  yol boyu görüp resmini çektiğim yaban çiçeklerinin güzelliği bütün  zorluklara değiyordu. Ara sıra mola vermeme rağmen, tepeye yaklaştığımda nefes nefese kalmıştım.  Takip ettiğim patikalar biraz sonra koca bir kayalığın  önünde sona eriyordu ve önümdeki son kayayı aştığımda ise  patikanın devamının olmadığını görüyordum. Haliyle yeni bir yol bulmak gerekiyordu, ki bu da zaman kaybı demekti.  Saatler sonra aşağıya baktığımda, bulunduğum o noktaya kadar nasıl tırmanabildiğime ben de şaştım ve basit bir dikkatsizliğin nelere mal olabileceğini düşünerek ürperdim.  Benden başka bir canlının orada olmadığını sandığım  zirveye sekiz-on adım kadar kalmıştı ki bir meleme duydum.   Keçi sesiydi bu. Son kayayı da aştım ki ne göreyim?  Etrafta onbeş kadar siyah keçi otluyor, boşluğa ayaklarını sallandırmış halde,  uçurumun kenarında da bir çocuk oturmuş elindeki bıçakla bir dal parçasını yontuyordu! Şaşkınlıktan ne söyleyeceğimi bilemeden ve de neredeyse çocuğu azarlarcasına;

–       Sen kimsin  ya?  diye bağırdım.  Sanki zirve babamın malıydı.  Aslında bir çocuğun oraya çıkmayı başararak benim tırmanma başarıma gölge düşürmüş olması canımı sıkmış olmalıydı bilinç altımda.

–       Mustaa, dedi, gözlerini yontmakta olduğu dal parçasından ayırmadan.  Orada olmam sanki çok olağan bir şeymiş gibi davranıyordu ve beni hiç önemsememiş görünüyordu.  Halbuki, kendisine doğru tırmanırken, beni devamlı izlemiş olduğundan emindim.

–       Ne yapıyorsun burada? dedim, bu defa sesimin tonunu biraz kısarak.

–       Geçi otladıyom, bi de gendime düdük yapıyom.  Sen ne ediyon?

–       Fotoğraf çekiyorum, çiçek fotoğrafları.

–       Çiçek?  Netcen çiçek fotrafını? 

On yaşları civarında gösteriyordu, ama yine de yaşını sordum.

–       Bu baharınan onbir yaşına girdim, dedi.  İlk defa başını kaldırıp bana bakmıştı. 

–       Okula gidiyor musun  Mustafa?

–       He ya, ama bogün Cümertesi ya, okul yok bogün.  Cümertesi inen Bazar günneri geçileri ben yaydırıyom!  

Başlangıçtaki çekingenliği yok olmuş, gözlerime bakarak konuşmaya başlamıştı.  Onun bulunduğu yere  çok uzakta olmayan bir çam ağacının altına oturdum.  Az sonra o da yanıma geldi,  bağdaş kurup oturdu.  Yere koymuş olduğum fotoğraf makinesini gözleri ile inceledi ve   sonra çekine çekine elini makineye değdirerek,

–       Bunuynan mı iresim çekeyon?  dedi.  Belli ki  makineyi merak etmişti.  Makineyi yerden alıp kendisine uzattım, aniden kolunu büküp az önce makineye değen elini yumruk yaparak koltuğunun altına sakladı.  Sanki makineye dokunmakla bir suç işlemişmiş gibi…

–       Al, al, çekinme bak, dedim.  İki elini birden uzattı bu defa ve tereddütle makineyi eline aldı.

–       Ağırımış da ha….  dedi.   Nasıl çekeyon peki?

–       Bak, buradan bakacaksın, bu düğmeye basıp resim çekeceksin.  Hadi benim resmimi çek!   Bir anda gözleri parladı.

–       Olur mu ki?

–       Olur olur ama önce ayağa kalk, birkaç adım geri git, oradan çek.

Aynen öyle yaptı, söylediğim hiçbir şeyi ikiletmeden resmi çekti.  Daha sonra ben de kendisinin birkaç poz resmini çektim.

–       İresimler ne zaman çıkıcı peki?

–       Valla bir iki hafta sonra geldiğimde gösteririm.  Kızılağaçta mı eviniz?

Eliyle vadiyi işaret ederek:

–       Yok, biz Zoplar’da oturuyok.  Hoorda, ahan o koyde.

–       Baban ne iş yapar?

–       Darlada iş dutar, güzünen kesilip gışın ormanda beklemiş ağaçların dallarını keser, orman müdürlüünün gamyonlarına yükledir, para kazanır.  Bi de çalışmadıında bizin baaçedeki ağaçların dibini gazar, zebze neyim eker baaçamıza…

Çenesi iyice açılmıştı Mustafanın.  Belli ki yalnızlıktan patlamıştı burada saatlerdir. Bana da iyice ısınmış olmalı ki, el, kol, baş hareketleri  ile konuşuyor da konuşuyordu ve ben sormadan  gardaşını, bacısını, anasını ve dahi ineklerini, köpeklerini uzun uzun anlatıyordu.  Nefeslenmek için sustuğu bir anda;

–       Düdük ne oldu Mustafa?  Şimdiye kadar hiç yapmadın mı yoksa?

–       Çoook yaptım.  Ama hiçbiri ötmeyo, ben de hepini başdan yapaayom!

Yarım kalmış düdük işini bitirmek için gitti eski yerine oturdu, yere bırakmış olduğu beyaz kemik saplı çakısını eline aldı ve yine aynı dal parçasını yontmaya başladı.   Ayağında Ermenek Lastiği olarak ün yapmış siyah lastik pabuçlar vardı.  Ucuz olmasına rağmen o dağlarda en kullanışlı ve en gözde ayakkabı budur.   Kalınca bir yün çorapla giyildiğinde hem kışın ayakları sıcak tutar hem de karda-buzda katiyen kaymaz.  Mustafa dizleri yamalı kalın bir pantolon giymiş, pantolonunu paçalarını ise el örgüsü beyaz yün çoraplarının içerisine sokmuştu.  Üzerinde ise uzun kollu mavi bir gömlek ve rengarenk yünden örülmüş kısa kollu bir kazak vardı.  Kimine göre zevksizlik, kimine göre renk cümbüşü diye adlandırılabilecek bir giyim tarzı yani.  Ben onun giysilerini inceleyip “hangi açıdan onun birkaç fotoğrafını daha çeksem acaba?” diye düşünürken Mustafa’dan bir bağırtı koptu:

–        Uyyy anaamm!

Dalı ikiye kesebilmek için elindeki bıçağı zorlamış ve kayan bıcak sol işaret parmağını derince kesmişti.  Telaşla ayağa fırladığımı görünce:

–       Gorkma, gorkma bi şii deel, hinci ben eyi ederim gendimi, dedi ve ayağa kalkması ile beraber biraz ilerideki bir ağaca doğru koşmaya başlaması bir oldu.   Ben ne olduğunu anlayana kadar da elinde fındık büyüklüğünde birkaç ağaç sakızı topu ile geldi.  Sol elinin baş parmağını  kesilen işaret parmağının üzerine bastırıp akan kanı durdurmuştu ama o elini hiç kullanamaz olmuştu. Etrafına bakındı, arandı, yüzeyleri düzgün iki  tane avuç büyüklüğünde taş aldı yerden ve onlarla birlikte (orada ağaç sakızı denilen) reçineleri de avucuma koyarak;

–       Bunnarı  bu daşların arasında un ufak edebilin mi?  diye sordu.

–       Toz gibi mi yani?

–       He, toz kimi.

Yanımda yara bandı getirmemiş olmanın pişmanlığı ile onun her dediğini hemen yapmaya koyuldum ve reçine parçalarını un haline gelene kadar dövdüm.  Bu işlemi sırt çantamdan çıkarttığım bir naylon poşet üzerinde yaptığımdan dolayı,  ezdiğim  reçineler  hiç zayi olmamış, neredeyse yarım avuç kadar ince granül birikmişti.  Mustafa sağ eli ile çimdik çimdik aldığı reçineyi  yaranın üzerine serpiyor, kanla karışıp  eriyen reçine zerrelerinin üzerine sonra  bir kat daha ekeliyordu.  Kanla ıslanan toz reçine sertleşmiş, bir kabuk halinde yaranın etrafını sarmış ve akan kanı durdurmuştu.

–       Zebaa gadarı heç bişi galmaz, eyileşir!  dedi ve yine eline çakısını alıp düdük yapma işine devam etmeyi denedi.

Belli ki benim üzülmememi ve kendimi iyi hissetmemi istiyordu.

–       Mustafa be, bırak şu düdük işini artık bugün, ha?  Elini yorma artık, dedim.

Suçluyu bulmanın rahatlığı ile bıçağı yere fırlattı attı.

–       Hep gabahat bu bıçağda!  Ne vakıt zorlasam dönüvereyo!

–        

Bu küçük kazanın sebep olduğu nahoş havayı dağıtmak amacı ile,

–       Büyüyünce ne olmak istiyorsun Mustafa? dedim

–       Vapor sahabı bir gaptan olacın!

–       Niye doktor, mühendis, öğretmen değil de vapur sahibi kaptan olmak istiyorsun?

–       Deniz gogusu için!

–       Anlamadım, deniz kokusu için mi?

–       He ya!  Hüsamettin örtmen anlattıyıdı, dünyanın en gözel gogusu deniz gogusuyumuş.  Gendisi güççükkene Muulada Bozburun deyin bir yerde yaşarımış.  Her yannı suyla gaplıymış, her zebah uyandığında hep deniz gogusunu duyarımış.  Deniz gogusunu bir gogladın mı bir daha levidor (Revidor) golonyasına bile dönüp bakmazımışın!   “Deniz gogusu olmasa ölürüng ben” deridi ve her datil vaktı gider orada galırıdı.

–       Sen hiç deniz görmedin yani?

–       Yok emme, iresmini çok gördüm, hem vaporların bileme…

–       Peki deniz kokar da bu dağlar kokmaz mı yani?

–       Gokmaz oluru mu ki?  Bak geven otu nasıl gokuyo?  Hele şoordaki gekik?  Elle bak nasıl gokar? Dağlar depeler de gözel gokar ama deniz gokusu gadar gözel diyel.

Bir an sustu, önüne baktı ve sonra damdan düşer gibi:

–       Sen heç deniz gokusu nedir bilin mi? diye soruverdi.

Hiç koklamadığı deniz kokusu buralara kadar gelmiş,  dağ çiçeklerinin ilkbaharda havaya yaydıkları burcu burcu kokuları bile bastırmış ve  Mustafa’nın dünyasını doldurmuştu!  Ne desen boştu artık…

Ne olur ne olmaz diye çantamda bulundurduğum büyük bir bisküvi paketini kendisine uzattım ve “sağlıcakla kal Mustaa” diyerek geldiğim yoldan aşağıya dikkatle inmeye başladım.  Kendisine söz vermiştim, ilk gelişimde onu bulacak ve çektiğim resimlerden birer tane verecektim.  Birkaç hafta sonra tekrar yaylaya geldiğimde onun oturduğu köye gittim ama tarif üzerine bulduğum evlerinde hiç kimse yoktu. Büyükçe bir zarfa koymuş olduğum resimleri “Mustafa’ya verilmek üzere”  notu ile kaybolmasın diye köyün bakkalına bıraktım.  Bu olaydan sonra keçi çobanı Mustafa’yı hiç görmedim. Birkaç yıl sonra aynı köy bakkalına uğrayıp kendisini sorduğumda okumak için köyden ayrıldığını,  bir daha da hiç dönmediğini söyledi bana.

Siyah-beyaz Türk filmlerinde yılların geçtiğini anlatmak için kendi kendine dökülen takvim yaprakları gibi aylar, yıllar geçmiş, saçlarımıza aklar düşmüş ve bu seneye vasıl olmuştuk. Ya yaşlandıkça yazlar bana daha sıcak gelmeye başlamış olmalıydı  ya da  iklim gerçekten değişmişti ve de bu nedenle Akdeniz kıyılarında yazın yaşamak imkansız hale gelmiş olmalıydı.  Denize girmek filan artık serinlemeye yetmiyordu ve hatta  rüzgarın durduğu saatlerde plaj durmak neredeyse işkence haline dönüşmüştü.  Ama Ege sahilleri böyle değildi, havadaki nem daha azdı ve hiç olmazsa hava geceleri biraz daha serin oluyordu.  Bir akşam dayanamadım,

–       Hanım, dedim, ne dersin bir Ege turu yapalım mı?

–       Sen bilirsin.  Ne zaman yola çıkmayı düşünüyorsun?

–       Yarın sabah erkenden!

–       Tamam be!  Pilavdan dönenin kaşığı kırılsın!  Ben geceden valizleri hazırlarım, sen istersen erkenden yat, yarın araba kullanacaksın.  Peki, ilk hedefimiz neresi olacak?

–       Çökertme!   Biliyorsun, türküsünü her dinlediğimde  hiç görmediğim o yöreye tarifsiz bir özlem duymuşumdur.  Şimdiye kadar gidip görmek nasip olmadı.  Kısmetse yarın oradayız!

Uzun ve yorucu bir yolculuktan sonra, bazen  harita yardımı ile, bazen de sora sora, gün batımında Çökertme köyüne ulaştık.   Yenilenmesi, boyanması henüz bitmiş olan Çökertme Butik Otel’e yoldan telefon açıp  oda ayırtmıştık ama aslında hiç de gerek yokmuş, zira  geldiğimizde odaların yarısından fazlası boştu.  Otel kıyıdan yüz metre kadar gerideydi. Önünden geçen köy yolundan sonra bir otopark, ondan sonra da kıyıda, yine aynı otelin işlettiği, özgün bir lokanta vardı.  Yüzlerce kilometre mesafeyi bir günde katetmiştik.  Böylesine başarılı bir yolculuğun mükafatı ne olabilirdi?  Bir düşünün….Hele ki deniz kıyısında?  Tabii ya,  balık ve rakı!

Çökertme küçük bir koydan ibaretti. Burası Bodrum’un doğusunda olup şehirden saatlerce uzaktaydı. Bodrum ve  İzmirden gelen teknelerin demirlemiş olduğu iskeleler kıyıdaki lokantaların içine kadar giriyordu.  Yani otele veya köye gitmek için lokantaların içerisinden geçmek mecburiyetindeydiniz. Yerliden fazla yabancı turist vardı o akşam, ama biz yine de en güzel masayı ele geçirebilmiştik.  Bize arkası dönük olarak kasadaki kişi ile konuşmakta olan garsona sabırsızlıkla “Genç, bakar mısın?” diye seslendim.   Bize dönüp bakmadan “derhal efendim” demesine rağmen kara yağız genç adam oradaki konuşmasına devam etti ve bir türlü masamıza gelmedi.  Ben de,  sinirlerime hakim olabilmek için, defalarca saydığım tepemizde sallanıp duran renkli ampülleri birkaç kez daha saymak zorunda kaldım.

Artık garsonun gelmesinden ümidi kesip eşimle sohbete daldığım bir anda yanımda beliren birisi “emredin efendim!” dedi.  Ohh be, bizim garsondu bu… nihayet!

Ben “Balık olarak neyiniz var?  Lagos bulunur mu?  Levrek taze mi?” gibi sorular sıralarken yüzüme bakmakta olan genç, kendisini öksüz ve yetim sanan bir çocuğun yıllar sonra gerçek ailesine kavuşması anında yüzünde beliren ağlamaklı-gülmekli yüz ifadesinin tıpkısı ile gözlerini  dikmiş bana bakıyor ve “beni tanısana yaa!” dercesine  sorularımı duymazdan geliyordu.  Ben de susup ona bakmaya başladığımda  kendisini tanıyamadığımı anladı ve;

–       Beni çıkartamadın mı?  Ben Mustafa!

–       Hangi Mustafa?

–       Zoplardan…

–       İyi de oğlum Zoplar köyünün yarısının adı Ali, yarısının da Mustafa!  Sen hangi Mustafasın?

Sol elini uzattı, işaret parmağındaki derin yara izini gösterdi. 

Vayyyy be!  Bu bizim keçi çobanı Mustafaydı! 

–       Mustaaaa!  Sen haa?  Oğlum ne biliiim, konuşman o kadar değişmiş ki!  Hem en son gördüğümde küçük bir çocuktun, şimdi kocaman adam olmuşsun!

–       Evet konuşmam değişti, yontulduk bunca zaman içinde.

–       Burada mı çalışıyorsun?  Otur anlat hele.

–       Şimdi oturamam.  Otelde kalıyorsanız iş saatinden sonra otururuz biraz.

–       Tamam o zaman,  önce rakı ve buz getir, meze- balık kararını da sana bırakıyorum!

Mustafa bütün hünerini göstererek krallara layık bir sofra donattı bize.  Her birkaç dakikada bir masaya gelip bir isteğimiz olup olmadığını soruyordu.  Garson kıtlığı olan lokantada Mustafa’nın bize olan ilgisinin fazla göze batmaması için bizi bırakmasını,  diğer masaları da ihmal etmemesini istedim ondan. Özellikle de yabancı turistler ülkemizden iyi izlenimlerle ayrılsınlar arzu ediyordum.   İki gözünü sıkıca  yumup açmak  suretiyle anlayışımdan dolayı teşekkür etti bana.   İşinin bitmesi gece saat ikiyi bulmuştu ama ben de bu arada lokantada çökertme türküsünü çalmadığı için önce protesto edip sonra ahbap olduğum işyeri sahibi ile muhabbete dalmış ve bu konuda ondan ilginç şeyler öğrenmiştim.

Bir defa buradaki Çökertme köyünün o meşhur türküde adı geçen “Çökertme” ile hiçbir ilgisi yokmuş! Ve bu nedenle de Çökertme türküsünün orada çalınmaması normalmiş.   Asıl Çökertme Bodrum’da olup şimdiki Yalıkavak marinasının olduğu yermiş.  Bitez yalısındaki “yalı” kelmesi  de “sahil” demekmiş, yani bir bina filan yokmuş oralarda!  Üçüncüsü, “Aspat”  bir köy ismi filan değil, bir tepenin adıymış.  Dördüncüsü, Halil Efe aslında Yunan adalarına mal götürüp getiren bir kaçakçıymış ve hatta başka kaçakçıların yolunu kesip haraç alan bir eşkıya imiş!   Ayrıca, sevdiği Gülsüm’ün asıl adı Hafize (Havsa) olup bir aile kızı değil, eşkıyalar tarafından dağa kaldırılan alımlı bir çengiymiş!  Hatta dağa kaldırılmadan önce,  Halil’in en yakın arkadaşı İbraam Çavuşun ikinci karısı olmuşmuş bir müddet.  Bodrum Kaymakamı da bu çengiye ilgi duyduğundan,  işi gücü bırakıp Halilin peşine düşmüşmüş.  Sonuçta bir gece yanlış kıyıya yanaşan Halilin teknesini denizden ve karadan kurşun yağmuruna tutan askerler onu yaralı yakalamışlar, kaymakamlık bahçesinde teşhir ettikten sonra gece gizlice  öldürmüşlermiş. 

Adamın anlattıklarına inanmak istemedim, zira onun anlattıkları benim hayal ettiğim Çökertme öyküsüne hiç benzemiyordu ve bayıla bayıla dinlediğim, melodisi ile zeybek oynadığım türküsü de gözümden düşüvermişti!  Ama belki de gerçek buydu.  Her zaman ezilenin yanında olan halk, bir eşkıyayı bile ünlü bir kahramana dönüştürebilirdi,  öldükten sonra  onun abartılmış öyküsünü kuşaktan kuşağa aktararak namını sürmesini sağlayabilirdi.  Duyduğu bu tatsız hikaye eşimin de canını sıkmış olmalı ki, sonunu beklemeden bizden  izin istedi ve otele döndü.

Dağarcığındakileri döken patron  masadan tam kalkmıştı ki, işlerini ancak bitirebilmiş olan Mustafa geldi,  karşıma oturdu. “Anlat Mustafa” dedim “ bunca yıl neler yaptın?  

Oldukça düzgün bir Türkçe ile özetledi hikayesini.

Köydeki okuldan sonra Adana’daki Otel ve Turizmcilik Meslek Okuluna girmiş, üç yıl sonra turistik tesislerde çalışabilecek  bir eleman olarak mezun olmuş.  Hemen sonra Alanya’ya gidip bir otelde iş bulmuş kendisine.   Hem çalışma saatlerinin çok uzun, hem de yaptığı işin çok yıpratıcı olması nedeni ile fazla dayanamış, işten ayrılıp Antalya’ya geçmiş.  Kısa bir süre sonra  bir lokantada iş bulmuş.  Bir müddet de orada çalışmış ama işyeri el değiştirince, kadrosu ile beraber gelen yeni baş garson eski çalışanların hepsine yol vermiş.   Bu arada biraz İngilizce, biraz Almanca ve biraz da Rusça öğrenmiş. Daha sonra Antalya’nın meşhur Lara semtindeki bir otelde çalışırken, ailesi ile birlikte tatile gelen çok güzel bir Hollanda’lı kızla tanışmış.  Çok sevmişler birbirlerini.  Kızın babası “bu oğlan Hollandaya yerleşebilmek için seninle evlenmek istiyor, bu iş olmaz!” demiş.   Kaç yıldır gidip göremediği ama her hafta telefonla konuştuğu kendi babası da “Evlenecek kız olarak bula bula bu gavur kızını mı buldun?” diye çıkışmış kendisine.  Ayrılmak zorunda kalmış sevgili Lineke’sinden. Kaderine küsüp taa buralara gelmiş ve inzivaya çekilmiş. Gidip ziyaret etmek bir yana, artık köydeki ailesini telefonla bile aramıyormuş.

–       Yani senin anlayacağın;  hem aşkım hem istikbalim yok oldu!  dedi.

–       Peki ya deniz kokusu?  dedim. 

Acı acı güldü,

–       Adanadayken bir gün trenle Mersin’e gittim sadece o deniz kokusu için.  Hem denizi de zaten ilk defa o zaman görecektim.    Ama kısmet…  Öyle bir yağmur indi ki o gün, Mersin sel sele gitti!  Denizi göremeden zor kaçtım Adana’ya geri.  Daha sonraki yıllarda da otellerdeki deterjan ve klor kokusundan, lokantalardaki yanmış yağ ve arap sabunu kokusundan, işyeri çalışanlarının geceleri balık istifi yattığı odalardaki ter kokusundan sıra gelmedi ki Hüsamettin hocanın anlattığı o deniz kokusuna!

İçim burkuldu, konuşamadım daha fazla. İkimizden başka kimse kalmamıştı lokantada. Biz de konuşmayı kesince sakin sakin kıyıya vuran dalgaların sesinden başka bir şey duyulmaz olmuştu artık.  Mustafa ise başını önüne eğmiş, sol elinin işaret parmağındaki yara izini okşamaya başlamıştı. Önce tahta masada birkaç yuvarlak koyu leke belirdi.  Sonra yağmur damlası düşüyorcasına arttı beneklerin sayısı.  Omuzları sarsılmaya başladı Mustafa’nın.  Ağlıyordu!  Hem de artık hüngür hüngür! 

–       Mustafa, kendine gel, hiçbir şey üzülmeye değmez!

diyecek oldum, renkli ampullerin menevişlendirdiği gözlerinden hala inmekte olan yaşlarla gözlerime baktı ve parmağını kestiğinde bile ağlamayan o Mustafa,  çocukluktaki şivesi  ile,

–       Sen heç dağ gokusu nedir bilin mi? diye hıçkırdı…

Adil Karcı – 04 Eylül 2014